11 Diễn biến tâm lý thường gặp ở phụ nữ trong 3 tháng đầu thai kỳ

tâm lý phụ nữ mang thai 3 tháng đầu
BS. CKI. To Van Vinh

Tư vấn chuyên môn bài viết

BS. CKI. Tô Văn Vinh

Chuyên khoa Sản Phụ Khoa - Bệnh viện Từ Dũ

Đặt Lịch Hẹn Xem hồ sơ

Tâm trạng của phụ nữ khi mang thai 3 tháng đầu thay đổi thất thường, bao gồm cả vui mừng, háo hức, lo lắng, căng thẳng,… Hiểu rõ sự thay đổi tâm lý của mẹ bầu trong suốt thai kỳ, đặc biệt là trong 3 tháng đầu sẽ góp phần giúp bạn có một thai kỳ khỏe mạnh. Trong bài viết dưới đây của FELISA MOMSPA sẽ chia sẻ tới bạn đọc 11 diễn biến tâm lý phụ nữ mang thai 3 tháng đầu.

Nguyên nhân khiến tâm lý phụ nữ mang thai thay đổi

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thay đổi tâm lý của phụ nữ trong giai đoạn 3 tháng đầu là do sự thay đổi của nội tiết tố và hormone trong cơ thể:

  • Ở phụ nữ mang thai, tuyến yên tăng lên khoảng 35%, hormone tuyến yên thay đổi ít nhưng prolactin lại tăng cao gấp 10 lần so với trước khi mang thai.
  • Tuyến giáp tăng lên đồng thời tăng sản tuyến làm tăng quá trình chuyển hoá cơ bản.
  • Phụ nữ trong giai đoạn mang thai sẽ xuất hiện thêm 2 tuyến nội tiết mới là rau thai và hoàng thể thai nghén.
  • Khi mang thai, mẹ bầu có sự tăng nhanh và tăng cao về nồng độ hormone sinh dục hướng rau thai HCG, và các steroid đặc biệt là estrogen và progesterone.

Thay đổi nội tiết tố và các hormone khiến hệ thần kinh bị ảnh hưởng. Một số chất tác động đến tâm trạng như serotonin tăng làm xáo trộn, thay đổi tâm sinh lý ở phụ nữ mang thai. Chính vì điều này mà trong thời kỳ mang thai đặc biệt là trong giai đoạn 3 tháng đầu sẽ cảm thấy lo lắng, căng thẳng, mệt mỏi, khó chịu, thèm ăn hoặc chán ăn, buồn nôn, cáu gắt…

thay đổi hormone khi mang thai
Thay đổi nội tiết tố và hormone trên cơ thể làm cơ thể mẹ bầu mệt mỏi, buồn nôn

Các diễn biến tâm lý phụ nữ khi mang thai 3 tháng đầu thường gặp

Trong giai đoạn mang thai 3 tháng đầu, đặc biệt là các bà mẹ lần đầu mang thai, cảm xúc sẽ thay đổi rất nhiều và diễn biến phức tạp. Dưới đây là một số tâm trạng thường gặp nhất ở mẹ bầu mang thai 3 tháng đầu:

Hạnh phúc, vui mừng đến phát khóc

Phần lớn các mẹ bầu khi mang thai đều cảm thấy vui vẻ hạnh phúc vì đây là điều mẹ đã mong chờ từ lâu. Lúc này, mẹ sẽ nhận được sự quan tâm, yêu thương từ mọi người xung quanh và chuẩn bị được đón thành viên mới có thể làm mẹ vui mừng đến phát khóc.

Nếu cơ thể mẹ khoẻ mạnh cùng với tâm lý thoải mái sẽ giúp mẹ cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc. Từ đó, khả năng sinh con ra khỏe mạnh sẽ cao hơn.

Mong chờ, háo hức

Sau tâm trạng vui mừng, hạnh phúc khi biết mình có thai là cảm xúc háo hức mong chờ những điều thú vị trong thời gian tới. Thông thường, cảm xúc này không gây ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi cũng như sức khoẻ của mẹ bầu. Thế nhưng mẹ bầu cũng cần lưu ý tránh để tâm trạng háo hức, mong chờ khiến mẹ bầu sốt ruột đi siêu âm nhiều lần hay hồi hộp làm khó tập trung.

Hào hứng, phấn khích

Nếu nhận được sự quan tâm từ người thân, bà bầu 3 tháng đầu sẽ có tâm trạng thoải mái, cân bằng được cảm xúc. Lúc này, các thai phụ sẽ cảm thấy hào hứng, phấn khích khi chuẩn bị được làm mẹ. Dạng tâm lý này khá phổ biến ở bà bầu và gần như không đáng lo ngại. Tuy nhiên, không được để tâm trạng phấn khích quá vì có thể gây ra mất ngủ.

Để loại tâm lý này không làm ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và bé, các thai phụ nên kết hợp nghe nhạc, đọc sách, tập yoga hay đi dạo nhẹ nhàng trong công viên. Bên cạnh đó, cần ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, thường xuyên tâm sự với chồng và người thân về các cảm xúc, tâm trạng của mình trong thời gian này.

Dễ nhạy cảm

Khi mang thai, đa số các chị em đều rất nhạy cảm, chỉ cần một câu nói vô ý của người thân hay một sự quan tâm thiếu tinh tế có thể khiến mẹ bầu cảm thấy bị tổn thương. Một số mẹ chỉ nhìn thấy hình ảnh của em bé, hay xem một bộ phim buồn cũng có thể khóc.

Nếu trong thời gian mang thai, mẹ bầu khóc với tần suất ít cũng không gây ảnh hưởng nhiều đến thai. Tuy nhiên, nếu mẹ bầu khóc trong thời gian dài sẽ làm tăng khả năng sinh non, em bé sinh ra có thể bị nhẹ cân.

tâm lý nhạy cảm ở mẹ bầu
Trong 3 tháng đầu mang thai mẹ bầu rất nhạy cảm với nhiều điều nhỏ nhặt

Tâm lý lo âu, suy nghĩ nhiều

Lo âu là tâm lý chung của nhiều mẹ bầu, các mẹ thường lo lắng về một số vấn đề sau:

  • Liệu rằng mình có các dấu hiệu dọa sảy thai hay sảy thai không.
  • Chế độ ăn uống có đảm bảo dinh dưỡng hay không.
  • Mẹ nghén, ăn uống kém có thể làm con thiếu dinh dưỡng.
  • Lo sợ con bị khiếm khuyết khi sinh.
  • Lo sợ việc căng thẳng sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển của con.
  • Lo lắng việc sinh non.
  • Suy nghĩ về các vấn đề như các cơn đau đẻ, việc cho con bú, chăm con hay lấy lại vóc dáng sau sinh.

Một số dấu hiệu cho thấy mẹ đang gặp phải tâm lý lo lắng bao gồm: không kiểm soát được cảm giác lo lắng, suy nghĩ nhiều thứ liên quan đến em bé, khó tập trung, ngủ kém, một số trường hợp có thể xuất hiện cơn hoảng loạn…

Rơi vào căng thẳng kéo dài

Khi mang thai 3 tháng đầu, việc ốm nghén, mệt mỏi, cơ thể đau nhức, thay đổi hormone hay áp lực trong cuộc sống, công việc có thể làm mẹ bầu căng thẳng. Một số biểu hiện chứng tỏ mẹ đang căng thẳng gồm:

  • Tâm trạng luôn thấy chán nản, bất lực, cảm thấy bản thân vô dụng.
  • Lo lắng, dễ bị kích động, dễ nổi cáu, tức giận.
  • Thường xuyên khóc.
  • Cơ thể mệt mỏi.
  • Khó ngủ, mất ngủ.
  • Khó tập trung.
  • Giảm trí nhớ, hay quên.
  • Chán ăn hoặc thèm ăn.

Trở nên khó tính hơn

Cơ thể mệt mỏi, nôn nghén khiến mẹ bầu khó tính hơn. Đây chính là biểu hiện ban đầu của tâm lý căng thẳng, lo lắng, nếu không được kiểm soát sớm có thể gây ra trầm cảm. Một số biểu hiện giúp nhận diện sự khó tính khi mang thai 3 tháng đầu của mẹ bầu: thường xuyên bực tức, cáu gắt mặc dù câu chuyện không có gì to tát, khó chịu, bốc hỏa, thường xuyên gây sự, gắt gỏng,…

những dấu hiệu tâm lý khi mang thai
3 tháng đầu mang thai mẹ sẽ có dấu hiệu hay gắt gỏng

Thường xuyên cáu gắt

Tương tự như tâm lý khó tính trong 3 tháng đầu mang thai, cơ thể mệt mỏi, ốm nghén cũng có thể làm mẹ thấy cáu gắt. Việc cáu gắt trong thai kỳ sẽ khiến tim mẹ bầu đập nhanh hơn, hơi thở ngắn hơn, rối loạn nhu động ruột, co thắt tử cung, khó sinh. Em bé sau khi sinh có thể bị nhẹ cân, thường xuyên quấy khóc, dễ bị tăng động, rối loạn hành vi.

Trầm cảm

Trầm cảm khi mang thai 3 tháng đầu có thể là do thay đổi hormone, áp lực về kinh tế, mang thai ngoài ý muốn, rối loạn tuyến giáp, áp lực công việc, thiếu sự quan tâm,… Một số biểu hiện cho thấy mẹ bầu đang trầm cảm bao gồm:

  • Luôn cảm thấy buồn bã, dễ khóc, dễ nổi giận vô cơ, hay bực tức, chán nản, dễ kích động.
  • Luôn trong trạng thái lo lắng, tinh thần không thoải mái, mệt mỏi.
  • Khó ngủ hoặc mất ngủ kéo dài.
  • Né tránh việc tiếp xúc, giao tiếp với mọi người xung quanh, kể cả người thân.
  • Tim đập nhanh, đôi khi bị choáng ngất.
  • Chống đối lại sự chỉ dẫn của bác sĩ.
  • Nhiều người có thể nghĩ đến cái chết.
  • Thích dùng các chất có thể gây ảnh hưởng đến sức khoẻ của thai nhi như rượu, bia, hút thuốc lá…
  • Không còn hứng thú với điều gì kể cả những điều yêu thích trước đây.

Các triệu chứng trầm cảm như mệt mỏi, thay đổi giấc ngủ và thèm ăn xảy ra ở phụ nữ mang thai có thể khó phân biệt với những triệu chứng thông thường khi mang thai.

>>> Xem ngay: Lo lắng và trầm cảm ở phụ nữ và nam giới từ giai đoạn đầu mang thai đến 3 tháng sau sinh – Archives of Women’s Mental Health

Cẩn thận và đa nghi hơn

Mọi hành vi của mẹ bầu như ăn uống, vận động đều có thể làm ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Chính vì vậy, mẹ bầu trong 3 tháng đầu thường rất cẩn thận và đôi khi có chút đa nghi. Trước khi làm việc gì, mẹ bầu đều suy nghĩ cẩn thận để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con của mình.

Một số đặc điểm cho thấy mẹ bầu rất cẩn thận, đa nghi gồm có:

  • Đi lại chậm rãi, nhiều người còn không dám tự lái xe để tránh nguy hiểm.
  • Không ngừng đọc tài liệu tìm hiểu về chế độ ăn uống, sinh hoạt để tốt cho thai nhi.
  • Khắt khe hơn trong việc ăn uống và lựa chọn thực phẩm.
  • Kiểm tra kỹ lưỡng mọi thứ, đặc biệt là đồ ăn, đồ uống nạp vào cơ thể.

Mệt mỏi và uể oải

Trong 3 tháng đầu mang thai, sự thay đổi của nội tiết tố trong cơ thể có thể làm mẹ bầu uể oải, mệt mỏi. Giai đoạn này, nhiều mẹ gặp phải tình trạng ốm nghén, có những mẹ gần như không ăn được gì nên cơ thể càng trở lên mệt mỏi hơn. Có một số mẹ có trạng thái luôn buồn ngủ cả ngày, nhưng phải đi làm nên khiến tinh thần của mẹ căng thẳng, mệt mỏi, lo lắng, làm việc không hiệu quả.

Những dấu hiệu nhận biết các thay đổi trong tâm lý bà bầu không nên chủ quan

Hầu hết, tâm lý phụ nữ mang thai 3 tháng đầu đều trải qua các cảm xúc như đã đề cập ở trên. Tuy nhiên, mức độ của nó còn phụ thuộc vào tính cách và hoàn cảnh của từng mẹ.

Nếu bà bầu lo lắng, căng thẳng trong thời gian dài sẽ dễ dẫn đến vấn đề tâm lý nghiêm trọng là trầm cảm hoặc rối loạn lo âu. Vì vậy, nếu thấy phụ nữ mang thai 3 tháng đầu xuất hiện các biểu hiện sau tuyệt đối không được chủ quan:

  • Tính tình thay đổi thất thường, đôi khi kích động, tức giận khó kiểm soát.
  • Mất ngủ, khó ngủ, rối loạn giấc ngủ do suy nghĩ quá nhiều.
  • Dễ khóc, thường xuyên khóc trong một thời gian dài mà không rõ lý do.
  • Luôn tự trách bản thân, thấy mình vô dụng.
  • Có xu hướng thu mình, tách biệt bản thân với mọi người xung quanh, không muốn giao tiếp với ai.
  • Luôn cảm thấy mệt mỏi, uể oải, thiếu năng lượng.
  • Chán ăn hoặc ăn nhiều quá mức.
  • Không còn hứng thú với điều gì, chán nản với mọi thứ.

>>> Xem thêm: 6 trạng thái tâm lý cảm xúc thường gặp của mẹ bầu 

Cách ổn định, cân bằng tâm lý cho bà bầu trong 3 tháng đầu thai kỳ

Để cân bằng được cảm xúc, tâm lý cho phụ nữ mang thai 3 tháng đầu, bạn nên lưu ý một số điều sau:

  • Tuân thủ chế độ ăn uống hợp lý, khoa học: Chế độ ăn cho mẹ bầu cần cân bằng giữa các nhóm chất và đa dạng thực phẩm. Với những thai phụ ốm nghén nặng, không ăn được nhiều có thể chia nhỏ các bữa ăn. Phụ nữ nghén nặng rất nhạy cảm với mùi nên lựa chọn các thực dễ ăn, thanh đạm tránh thực phẩm nặng mùi. Ngoài ra, có thể uống thêm sữa, sử dụng viên uống bổ sung vi chất cho mẹ và bé.
  • Vận động cơ thể đều đặn: Các mẹ bầu 3 tháng đầu thai kỳ có thể tập thể dục nhẹ nhàng kết hợp ngồi thiền, tập yoga.
  • Hạn chế những suy nghĩ tiêu cực: Hãy suy nghĩ những điều tích cực, tốt đẹp để tâm trạng luôn thoải mái. Hãy chia sẻ những cảm xúc tích cực của mình với người thân để tìm được lời khuyên đúng đắn.
  • Quan tâm, chăm sóc bản thân: Bà bầu 3 tháng đầu hãy quan tâm đến mình hơn, có thể đi massage, spa để giải tỏa căng thẳng. Nếu có thời gian mẹ có thể tham gia các lớp học tiền sản để biết cách chăm sóc bản thân, chăm sóc con khi chào đời.
  • Nghe nhạc thư giãn đầu óc: Khi cảm thấy căng thẳng, lo lắng bạn có thể nghe một số bản nhạc du dương để tâm trạng thoải mái, thư giãn hơn.
  • Ngủ đúng giờ, đủ giấc: Nếu mẹ bầu cảm thấy buồn ngủ có thể đi ngủ ngay, tuy nhiên không nên ngủ quá nhiều. Với những thai phụ khó ngủ có thể tham khảo sử dụng một số loại trà thảo mộc, tắm với nước ấm hoặc thay đổi không gian ngủ.
  • Sự quan tâm đến từ gia đình, người thân: Tâm lý mẹ bầu thường diễn biến phức tạp, nên những người thân đặc biệt là chồng cần thường xuyên trò chuyện, lắng nghe những cảm xúc của thai phụ. Sự chia sẻ, quan tâm của người chồng sẽ khiến cho thai phụ cảm thấy an toàn, thoải mái và yên tâm hơn.
  • Khám thai định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo sự phát triển ổn định cho thai nhi.
cách cân bằng tâm lý khi mang thai
Cách cân bằng tâm lý cho mẹ bầu trong 3 tháng đầu thai kỳ

>> Xem ngay:

Những câu hỏi thường gặp về tâm lý bà bầu 3 tháng đầu thai kỳ

Để giải tỏa căng thẳng khi mang thai, các mẹ bầu có thể áp dụng một số biện pháp sau:

Dành nhiều thời gian để nghỉ ngơi để đầu óc, cơ thể được thư giãn.
Ngủ đủ giấc: Khi mẹ bầu ngủ đủ giấc, áp lực tinh thần sẽ giảm, đồng thời có đủ sức khoẻ.
Luyện tập yoga hoặc ngồi thiền để tạo ra Endorphin giúp cải thiện tâm trạng, tăng cảm xúc tích cực, giảm lo lắng, căng thẳng, trầm cảm.
Nghe nhạc để tâm trí mẹ bầu được thư giãn, giảm lượng hormone gây căng thẳng. Đồng thời thông qua việc nghe các bản nhạc nhẹ nhàng còn giúp bé phát triển tốt.

Trầm cảm khi mang thai 3 tháng đầu không những ảnh hưởng đến tâm lý, sức khỏe của mẹ mà còn làm ảnh hưởng đến sự phát triển của bé. Trong giai đoạn này, nếu mẹ bầu bị trầm cảm dễ dẫn đến nguy cơ sảy thai, thai chậm phát triển, về sau này có thể gây sinh non, trẻ sinh ra nhẹ cân, còi cọc, một số trường hợp em bé sinh ra có thể bị rối loạn hành vi, ngôn ngữ, tự kỷ…

Tâm lý mẹ bầu 3 tháng đầu sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Cụ thể:

Nếu mẹ lo lắng, căng thẳng sẽ làm tăng nguy cơ tăng động ở trẻ em, ảnh hưởng đến trí thông minh, trẻ có thể chậm nói, rối loạn ngôn ngữ, tính cách sau này của con dễ nối giận…
Nếu mẹ vui vẻ, lạc quan con sẽ phát triển khỏe mạnh, thông minh, nhanh nhẹn…

Tâm lý của mẹ bầu ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Thấu hiểu được diễn biến tâm lý của phụ nữ mang thai 3 tháng đầu sẽ giúp bạn cân bằng được cảm xúc trong thời gian này. Hãy luôn giữ cho mình một tâm trạng thoải mái, suy nghĩ tích cực để em bé có thể phát triển một cách tốt nhất mẹ nhé. Mọi thắc mắc trong thai kỳ xin vui lòng liên hệ tới FELISA MOMSPA để được hỗ trợ.

thông tin liên hệ felisa momspa

Nguồn:

[1] Kumar P, Magon N. Hormones in pregnancy. Niger Med J. 2012 Oct;53(4):179-83. doi: 10.4103/0300-1652.107549. PMID: 23661874; PMCID: PMC3640235.

[2] Altshuler LL, Hendrick V, Cohen LS. An Update on Mood and Anxiety Disorders During Pregnancy and the Postpartum Period. Prim Care Companion J Clin Psychiatry. 2000 Dec;2(6):217-222. doi: 10.4088/pcc.v02n0604. PMID: 15014632; PMCID: PMC181144. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC181144/

[3] First Trimester of Pregnancy: What To Expect. https://my.clevelandclinic.org/health/articles/9699-first-trimester

[4] First Trimester of Pregnancy: What to Expect, Baby Development. https://www.webmd.com/baby/first-trimester-of-pregnancy

Thông tin đáng tin cậy từ Felisa

Khi thực hiện các bài viết trên website, mục đích của chúng tôi là: bất kỳ bố mẹ nào cũng có thể tiếp cận được với các nguồn thông tin chính xác.

Tất cả các bài viết của chúng tôi được nghiên cứu kỹ lưỡng và dựa trên những dữ liệu mới nhất từ các nguồn học thuật uy tín và đáng tin cậy. Chúng tôi xây dựng các bài viết này cùng với các cố vấn chuyên môn là các bác sĩ thuộc chuyên khoa Sản phụ tại ĐH Y Dược TPHCM & ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, bác sĩ thuộc chuyên khoa Da liễu tại ĐH Y Dược TPHCM.

Xem thêm: Quá trình biên tập của chúng tôi

Question and answer (0 comments)