Tâm trạng, cảm xúc phụ nữ thay đổi như thế nào khi mang thai lần đầu?

tâm lý phụ nữ khi mang thai
BS. CKI. To Van Vinh

Tư vấn chuyên môn bài viết

BS. CKI. Tô Văn Vinh

Chuyên khoa Sản Phụ Khoa - Bệnh viện Từ Dũ

Đặt Lịch Hẹn Xem hồ sơ

Trong suốt quá trình mang thai, người mẹ thường sẽ trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Các mẹ cần kiểm soát tâm lý của mình thật tốt để vừa bảo vệ bản thân cũng như sức khỏe của thai nhi. Tại sao lại có sự thay đổi tâm lý phụ nữ khi mang thai này và làm cách nào để kiểm soát được điều đó? Hãy cùng lắng nghe những chia sẻ sau đây để hiểu rõ hơn về cảm xúc mẹ bầu nhé.

Tại sao lại có sự biến đổi về tâm lý phụ nữ khi mang thai?

Mang thai luôn gắn liền với những thay đổi trong hoạt động tâm lý của bà bầu. Khi mang thai thường gắn liền với tình trạng mâu thuẫn, thay đổi tâm trạng thường xuyên, từ lo lắng, mệt mỏi, kiệt sức, buồn ngủ, phản ứng trầm cảm đến phấn khích.

Tâm lý người phụ nữ khi mang thai như vậy là do có sự thay đổi các hormone và nội tiết tố gây ảnh hưởng thần kinh, cụ thể như sau:

  • Ở phụ nữ có thai, tuyến yên to lên khoảng 35% so với bình thường. Prolactin – một hormone được tiết ra từ thùy trước tuyến yên và đóng vai trò quan trọng liên quan đến sự sản xuất sữa tăng lên gấp 10 lần so với trước khi có thai trong khi các hormon khác của tuyến yên ít thay đổi.
  • Tuyến giáp to lên do mạch máu tăng sinh và tuyến tăng sản sinh ra nhiều hormone làm cho chuyển hóa cơ bản tăng.
  • Cơ thể của phụ nữ mang thai hai tuyến nội tiết mới có thể xuất hiện là hoàng thể thai nghén và rau thai.
  • Có thể có sự thay đổi hai nội tiết tố là các steroid – trong đó estrogen và progesterone là hai hormon quan trọng nhất và HCG (Human Chorionique Gonadotropin) – hormon sinh dục hướng rau thai trong cơ thể phụ nữ mang thai.

>> Xem thêm: Tâm lý phụ nữ mang thai 3 tháng đầu

tâm lý phụ nữ khi mang thai
Tâm lý người phụ nữ khi mang thai thay đổi là do có sự thay đổi các hormone và nội tiết tố gây ảnh hưởng thần kinh

>>> Xem thêm: 6 trạng thái tâm lý cảm xúc thường gặp của mẹ bầu tại FELISA 

10 Tâm lý phụ nữ khi mang thai thường gặp nhất

Hạnh phúc và vui vẻ

Mẹ bầu không bị ốm nghén, được quan tâm và chăm sóc từ những người thân xung quanh nên cơ thể khỏe mạnh cùng với tâm lý thoải mái đón chờ em bé. Do vậy, mẹ bầu luôn cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi tâm lý của phụ nữ mang thai càng  vui vẻ và hạnh phúc thì khả năng con sinh ra khỏe mạnh và thông minh càng cao. Vì vậy, duy trì trạng thái hạnh phúc trong suốt quá trình mang thai là rất quan trọng.

Một số cách duy trì trạng thái hạnh phúc của mẹ bầu:

  • Sống lành mạnh, khoa học: Ăn uống đầy đủ, điều độ, bổ sung chất dinh dưỡng cần thiết; thường xuyên vận động, có thể tập yoga và thiền.
  • Hạn chế nhất có thể việc giao tiếp với những người có suy nghĩ tiêu cực.
  • Không làm việc quá sức gây căng thẳng đầu óc.
  • Đọc sách dành cho mẹ bầu, viết nhật ký về quá trình mang thai hàng ngày.
  • Đi spa, massage để giải tỏa căng thẳng, mệt mỏi.

Hồi hộp, chờ đợi, háo hức

Ở phụ nữ lần đầu mang thai, tất cả những biểu hiện đầu tiên của thai kỳ đều khiến mẹ cảm thấy hồi hộp, háo hức và mong chờ em bé ra đời. Tâm lý này thường sẽ không gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.

Tuy nhiên mẹ bầu cần lưu ý tránh tâm lý quá hồi hộp khiến mẹ khó tập trung, dễ quên. Tâm lý háo hức khiến mẹ tò mò, suốt ruột sự phát triển của con mà đi siêu âm liên tục.

Tâm lý phụ nữ mang thai lần đầu
Mẹ bầu mang thai lần đầu thường có cảm giác hồi hộp, chờ mong em bé ra đời

Hào hứng và phấn khích

Phụ nữ mang thai sẽ cảm thấy thoải mái, yên tâm hơn khi được chia sẻ bởi người chồng, cha mẹ, người thân và bạn bè xung quanh. Với bản năng làm mẹ, mẹ bầu sẽ cảm thấy hào hứng và phấn khích khi cân bằng được cảm xúc.

Cảm giác hào hứng, phấn khích là tâm lý phụ nữ mang thai lần đầu thường gặp. Trạng thái này không đáng lo ngại và khá phổ biến nhất là phụ nữ mang thai lần đầu. Tuy nhiên mẹ bầu cần lưu ý không để cảm giác này thái quá mà dẫn tới khó ngủ, mất ngủ.

Để cảm giác hào hứng và phấn khích không ảnh hưởng tới mẹ và bé thì mẹ nên đọc sách, nghe nhạc, đi dạo và tâm sự cùng chồng.

Bị nhạy cảm

Tâm lý người mang thai rất nhạy cảm từ những lời nói, hành động nhỏ từ những người xung quanh. Mẹ có thể khóc khi thấy hình ảnh siêu âm của em bé, khi bị tổn thương từ những câu nói hay đơn giản là xem một bộ phim có tình tiết buồn,…

Mẹ bầu khóc ít thường không ảnh hưởng xấu tới sự phát triển của thai nhi. Nhưng nếu mẹ bầu khóc nhiều, khóc liên tục trong thời gian mang thai thì có thể làm tăng nguy cơ sinh non và con sinh ra sẽ bị nhẹ cân.

Vì vậy mẹ bầu cần điều chỉnh tâm lý bằng cách suy nghĩ tích cực;  chia sẻ, tâm sự với người thân nếu thấy hành động, lời nói làm bản thân buồn để có những lời khuyên và bản thân cảm thấy thoải mái hơn.

Rơi vào trạng thái lo lắng

Tâm lý người phụ nữ khi mang thai ba tháng đầu thường là lo lắng:

  • Chế độ ăn uống không phù hợp, nghén nhiều dẫn tới không ăn uống được nhiều, không đủ chất dinh dưỡng cho sự phát triển của thai nhi.
  • Căng thẳng, mệt mỏi gây ảnh hưởng tới thai nhi.
  • Có thể bị sảy thai.
  • Lo sợ khi đau đẻ.
  • Sợ bị sinh non, em bé sinh ra bị khiếm khuyết.
  • Đối với phụ nữ mang thai lần đầu: lo xa về việc làm sao để chăm con tốt, làm sao để con phát triển toàn diện về sức khỏe và trí tuệ,…
  • Về việc chăm con, cho con bú, giảm cân sau sinh.

Tâm lý lo lắng ở phụ nữ mang thai trong giai đoạn này được biểu hiện như sau:

  • Không kiểm soát được cảm giác lo lắng, hồi hộp..
  • Cảm thấy khó chịu, dễ bị kích động. Cơn hoảng loạn có thể xuất hiện: cảm giác khó thở, bực tức, dễ nổi cáu,…
  • Căng cơ.
  • Khó tập trung, khó ngủ.

Để giảm tâm lý lo lắng trong 3 tháng đầu mang thai, mẹ bầu cần:

  • Thư giãn, nghỉ ngơi và làm điều mình thích nhiều nhất có thể.
  • Ăn uống lành mạnh, đủ chất dinh dưỡng để cả mẹ và bé cùng khỏe.
  • Tập thể dục hay tập yoga nhẹ nhàng mỗi ngày như một lời nhắc nhở não giải phóng hormone giúp giảm cảm giác lo lắng hiệu quả.
  • Dành thời gian trò chuyện với những người mà bạn cảm thấy tin tưởng để chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc của bản thân. Từ đó mẹ bầu sẽ cảm thấy được giải tỏa những muộn phiền, lo lắng đang gặp phải.
Cách giảm trầm cảm sau sinh
Chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc của bản thân sẽ giúp mẹ bầu có giải tỏa muộn phiền lo lắng

Căng thẳng

Mẹ bầu bị căng thẳng trong ba tháng đầu mang thai do ốm nghén, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, thay đổi hormone, căng thẳng trong công việc và cuộc sống…

Biểu hiện tâm trạng phụ nữ khi mang thai ba tháng đầu khi bị căng thẳng:

  • Lúc thèm ăn, lúc chán ăn.
  • Lo lắng, tức giận, dễ bị kích động, dễ khóc,…
  • Cảm thấy bất lực, bản thân vô dụng.
  • Luôn trong tình trạng tâm lý chán nản, mệt mỏi.
  • Đau đầu, khó tập trung, trí nhớ giảm sút.
  • Khó ngủ, mất ngủ.

Phụ nữ có thai bị căng thẳng có thể khiến thai nhi bị thiếu oxy máu gây ảnh hưởng đến não bộ. Từ đó em bé sinh ra bị nhẹ cân, có nguy cơ bị chậm nói, tự kỷ, tăng động, giảm khả năng học tập,… Tâm lý của mẹ bầu bị căng thẳng kéo dài làm tăng huyết áp, tăng nhịp tim, rối loạn tiêu hóa, giảm thị lực, tăng nguy cơ sinh non, sảy thai, tiền sản giật,…

Một số biện pháp giúp giảm căng thẳng cho mẹ bầu:

  • Nghe nhạc: Các nghiên cứu khoa học cho biết nghe nhạc giúp giảm hormone gây căng thẳng, tâm trí được thư giãn, hạn chế tăng nhịp tim, hạ huyết áp,… Đặc biệt nghe nhạc không lời, nhạc giao hưởng hay nhạc nhẹ nhàng, chậm rãi không chỉ giúp mẹ giảm căng thẳng mà còn giúp em bé phát triển tốt hơn.
  • Tập yoga, tập thể dục nhẹ nhàng sẽ tạo hormone Endorphin – một chất dẫn truyền thần kinh trong não được giải phóng sau khi luyện tập thể thao giúp cơ thể có cảm giác thoải mái, tạo cảm xúc tích cực, cải thiện tâm trạng. Từ đó chống trầm cảm, giảm đau, giảm căng thẳng cho mẹ bầu.
  • Dành thời gian nghỉ ngơi: ngủ đủ giấc giúp mẹ bầu thư giãn đầu óc và tinh thần hoàn toàn, có sức khỏe.
Tâm lý người mang thai
Một số biện pháp giúp giảm căng thẳng cho mẹ bầu

Khó tính, dễ tức giận

Mẹ bầu trở nên khó tính do ốm nghén, cơ thể mệt mỏi, khó chịu,… Tâm lý người mang thai lúc này thể hiện ở cảm xúc mạnh dù việc đó rất nhỏ. Họ sẽ hay bốc hỏa và nổi cáu trong mọi trường hợp, thường xuyên bực bội, khó chịu, gắt gỏng,…

Khó tính là biểu hiện đầu tiên của tâm lý căng thẳng cần được khắc phục sớm tránh gây trầm cảm ở phụ nữ mang thai. Vì vậy, trong ba tháng đầu thai kỳ cần giúp mẹ bầu “mát tính” hơn bằng cách: bạn bè, người thân, đặc biệt là chồng cần trò chuyện và chia sẻ suy nghĩ với mẹ nhiều hơn, dành thời gian nhiều thời gian cho bản thân nghỉ ngơi, thư giãn; chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng và hợp lý; tập thể dục nhẹ nhàng, đúng cách, đều đặn; đi du lịch để thay đổi không khí,…

Hay cáu gắt, khó ở

Cảm thấy mệt mỏi do ốm nghén, có cảm giác yếu đuối và bất lực,… chính là nguyên nhân khiến mẹ bầu hay cáu gắt hơn. Trong thai kỳ, tâm lý phụ nữ khi mang thai thường xuyên cáu gắt có thể dẫn tới thiếu oxy ở các mô; tim của mẹ bầu đập nhanh hơn; hơi thở ngắn hơn bình thường; rối loạn nhu động ruột; tử cung co thắt, nguy cơ khó sinh,… Bé sinh ra bị nhẹ cân, hay quấy khóc, dễ bị tăng động, rối loạn hành vi, chậm nói, gây khó khăn trong học tập,…

Trong ba tháng đầu, để giảm cáu gắt mẹ có thể khóc để giải tỏa tâm lý, tâm sự để chia sẻ với người thân, bạn bè nhất là chồng. Bên cạnh đó mẹ cần dành thời gian để nghỉ ngơi, thư giãn, giải trí như đọc sách, nghe nhạc nhẹ nhàng, xem phim hài, đi dạo,… hay có thể tham gia khóa học dành cho các mẹ bầu.

Bị trầm cảm

Một số yếu tố có thể khiến mẹ bầu bị trầm cảm: do mang thai ngoài ý muốn, áp lực về tài chính, áp lực công việc và xã hội, thiếu sự quan tâm của người thân, hormone thay đổi, rối loạn tuyến giáp,…

Khi bị trầm cảm, mẹ bầu sẽ có biểu hiện sau:

  • Luôn trong trạng thái không thoải mái, không hứng thú với bất cứ thứ gì.
  • Luôn cảm thấy buồn bã, chán nản, dễ khóc.
  • Chậm chạp, dễ kích động, dễ cáu giận vô cớ hơn trước khi mang thai.
  • Khó ngủ hay thậm chí mất ngủ trong thời gian dài.
  • Nhịp tim tăng cao, thỉnh thoảng có thể bị choáng ngất.
  • Không khám thai định kỳ, không nghe lời bác sĩ hướng dẫn.
  • Thích dùng chất kích thích như thuốc lá, bia, rượu,…
  • Có thể nghĩ tới cái chết.

Phụ nữ mang thai ba tháng đầu bị trầm cảm sẽ có nguy cơ cao bị sảy thai, tăng nguy cơ sinh non, thai phát triển kém, còi cọc, nhẹ cân, tiểu đường thai kỳ,… Nếu tâm lý người mang thai rơi vào trạng thái trầm cảm nặng thì con sinh ra có thể bị chậm phát triển, rối loạn hành vi, chậm ngôn ngữ và có thể bị tự kỷ.

Dấu hiệu trầm cảm khi mang thai
Dấu hiệu trầm cảm khi mang thai

Vì vậy, khi thấy mình có dấu hiệu của bị trầm cảm thì mẹ bầu nên đi khám bác sĩ ngay để tránh bệnh diễn biến nặng hơn gây hậu quả khôn lường. Để vượt qua trầm cảm mẹ bầu cần:

  • Sử dụng thuốc đúng cách theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
  • Vì trầm cảm là rối loạn tâm lý nên mẹ cần tham khảo tư vấn của bác sĩ tâm lý.
  • Trò chuyện và chia sẻ với bạn bè, người thân nhiều hơn. Đặc biệt người chồng cần quan tâm, lắng nghe, chia sẻ và động viên vợ mỗi ngày để họ không có cảm giác bị bỏ rơi. Từ đó, chứng trầm cảm của mẹ bầu sẽ mất dần.
  • Dành thời gian nghỉ ngơi, thư giãn, tránh suy nghĩ tiêu cực.
  • Tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày để cơ thể được vận động, giúp tinh thần sảng khoái.

Tự cô lập bản thân

Tự cô lập bản thân là trạng thái tâm lý gặp phải không ít ở nhiều phụ nữ mang thai. Mẹ bầu thường che giấu cảm xúc của bản thân, không muốn trò chuyện và gặp gỡ bạn bè.

Trạng thái tâm lý này sẽ ảnh hưởng không tốt tới cả mẹ và bé. Để giảm bớt tình trạng tự cô lập ở mẹ bầu cần sống tích cực, giữ tinh thần thoải mái nhất có thể nhé.

>>> Xem thêm: Mang thai – Một góc nhìn tâm lý của Khoa Y Đại học Novi Sad, Serbia và Khoa Sản Phụ khoa, Trung tâm Lâm sàng Vojvodina, Novi Sad, Serbia

Tâm lý của mẹ có tác động như thế nào đến thai nhi?

Mỗi giai đoạn trong quá trình mang thai thì thai nhi sẽ phát triển dần dần. Những cơ quan của em bé cũng dần hoàn chỉnh về cả cấu trúc và chức năng trong quá trình này. Do đó, sự thay đổi thất thường tâm lý người phụ nữ khi mang thai được cho là có ảnh hưởng trực tiếp và khá nhiều đến quá trình phát triển này của các con.

Nếu như tâm lý của mẹ thường rơi vào trạng thái lo lắng, nóng giận thì có thể ảnh hưởng tới hành vi, thái độ của bé sau khi chào đời. Không những thế, nhận thức của trẻ sau này cũng sẽ bị tác động phần nào. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng mẹ khi mang bầu có bệnh về tâm lý sẽ khiến trẻ sinh ra dễ gặp các bệnh lý hơn, điển hình là các bệnh như tự kỷ, giảm chú ý, giảm khả năng tiếp thu, chậm nói,…

Những mẹ bầu có trạng thái tâm lý tốt cùng thái độ lạc quan trong suốt quá trình mang thai sẽ thuận lợi cho bé phát triển hơn, trẻ sinh ra khỏe mạnh và tiếp thu nhanh nhẹn các kiến thức từ đời sống.[4]

>> Xem ngay: Cách khắc phục trầm cảm sau sinh

Tâm trạng phụ nữ khi mang thai
Tâm lý của mẹ bầu có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển của thai nhi

Cách giúp vợ giải tỏa tâm lý trong thời gian mang thai

Tốt nhất là các cặp vợ chồng nên chuẩn bị tâm lý sẵn sàng cho việc mang thai em bé. Việc chủ động như vậy sẽ giúp mẹ bầu giải toả tâm trạng mỗi khi gặp khó khăn trong khi mang thai.

Để chăm sóc và cải thiện tâm lý vợ trong thời gian mang thai, những điều sau đây các mẹ và những ông chồng cần ghi nhớ:

  • Kiểm soát tâm lý căng thẳng khi mang bầu càng sớm càng tốt. Các phương pháp có thể áp dụng là nghe nhạc, đọc những cuốn sách yêu thích, ngồi thiền hoặc đi massage,…
  • Có thể tập một số bài tập yoga đơn giản, phù hợp với mẹ bầu để vừa rèn luyện thể chất nhẹ nhàng vừa để cho tâm lý người mang thai được thư giãn.
  • Nên bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng thông qua chế độ ăn, thực phẩm bổ sung cho mẹ bầu. Hạn chế tối đa việc ăn các đồ cay nóng hoặc thức ăn nhanh được chế biến quá nhiều dầu mỡ.
  • Dành thời gian để nghỉ ngơi trong ngày và ngủ đủ giấc, đảm bảo ít nhất là 8 tiếng mỗi ngày. Hạn chế làm những công việc chân tay, tránh việc quá nặng và quá sức khi mang bầu. Hãy đi ngủ trước 10 giờ tối để cơ thể được sạc năng lượng tốt nhất.
  • Cuối cùng, mẹ bầu khi mang thai thường có tâm lý muốn được chồng quan tâm, chăm sóc nhiều hơn. Có chồng ở bên tâm sự, chia sẻ về những vấn đề trong cuộc sống thì các mẹ bầu có cảm giác an toàn hơn và bớt lo lắng.

>> Chi tiết tâm lý mẹ bầu sau sinh 

Những thắc mắc khác về vấn đề thay đổi tâm lý phụ nữ khi mang thai

Những trường hợp mang thai lần đầu chưa chuẩn bị trước khiến mẹ bầu gặp nhiều rắc rối về tài chính, áp lực công việc, cuộc sống hàng ngày bị đảo lộn nhiều làm gia tăng sự căng thẳng, mệt mỏi ở cả vợ lẫn chồng.

Phụ nữ mang thai có sự thay đổi rất nhiều về tâm lý nên rất cần sự quan tâm, chia sẻ từ người chồng. Chỉ là một lời hỏi thăm, mua một món ăn mẹ thích hay tạo một sự bất ngờ nhỏ,… sẽ khiến mẹ bầu vui cả ngày.

Những sản phẩm hỗ trợ mà mẹ bầu dùng cần có khuyến cáo xác nhận có thể dùng được cho phụ nữ có thai. Tốt nhất mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng để đảm bảo tính an toàn trước hết nhé.

Tóm lại, tâm lý phụ nữ khi mang thai rất dễ bị tác động và thay đổi, điều này sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ sau khi sinh ra. Do vậy, trong thời gian mang thai, việc chăm sóc và kiểm soát sức khỏe tinh thần là điều rất quan trọng đối với các mẹ bầu. Hy vọng những thông tin trong bài viết này đã giúp không chỉ mẹ bầu mà cả những ông chồng hiểu hơn về tâm lý phụ nữ khi mang thai.

thông tin liên hệ felisa momspa

Nguồn:

[1] Bjelica A, Kapor-Stanulović N. Trudnoća kao psiholoski dogadaj [Pregnancy as a psychological event]. Med Pregl. 2004 Mar-Apr;57(3-4):144-8. Serbian. doi: 10.2298/mpns0404144b. PMID: 15462597.

[2] Kumar P, Magon N. Hormones in pregnancy. Niger Med J. 2012 Oct;53(4):179-83. doi: 10.4103/0300-1652.107549. PMID: 23661874; PMCID: PMC3640235. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3640235/
[3] Roesch, S. C., Schetter, C. D., Woo, G., & Hobel, C. J. (2004). Modeling the types and timing of stress in pregnancy. Anxiety, Stress & Coping: An International Journal, 17(1), 87–102. https://doi.org/10.1080/1061580031000123667

[4] Petri E, Palagini L, Bacci O, Borri C, Teristi V, Corezzi C, Faraoni S, Antonelli P, Cargioli C, Banti S, Perugi G, Mauri M. Maternal-foetal attachment independently predicts the quality of maternal-infant bonding and post-partum psychopathology. J Matern Fetal Neonatal Med. 2018 Dec;31(23):3153-3159. doi: 10.1080/14767058.2017.1365130. Epub 2017 Aug 21. PMID: 28783985. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28783985/

Thông tin đáng tin cậy từ Felisa

Khi thực hiện các bài viết trên website, mục đích của chúng tôi là: bất kỳ bố mẹ nào cũng có thể tiếp cận được với các nguồn thông tin chính xác.

Tất cả các bài viết của chúng tôi được nghiên cứu kỹ lưỡng và dựa trên những dữ liệu mới nhất từ các nguồn học thuật uy tín và đáng tin cậy. Chúng tôi xây dựng các bài viết này cùng với các cố vấn chuyên môn là các bác sĩ thuộc chuyên khoa Sản phụ tại ĐH Y Dược TPHCM & ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, bác sĩ thuộc chuyên khoa Da liễu tại ĐH Y Dược TPHCM.

Xem thêm: Quá trình biên tập của chúng tôi

Question and answer (0 comments)